سعيد بن جبير يكى از مردان صالح و عالم و از قاريان قرآن بصره بود كه با جمعى ديگر از علما و قراّء در هنگامى كه عبد الرحمان بن محمد بن اشعث بر ضد حجاج قيام كرده بود براى رفع ستم و سفاكى حجاج مانند ساير مردم عراق به ابن اشعث پيوسته بودند و حتى در جنگهاى ابن اشعث با حجاج هم شركت كرده بودند و در جنگ معروف به دير الجماجم آنها يعنى همين قاريان دستهء خاصى تشكيل داده بودند كه فرماندهء آن هم از خود ايشان بود و در اين دسته به نام كسانى مانند سعيد بن جبير و عامر شعبى و ابو البخترى طائى و كميل بن زياد و عبد الرحمن بن ابى ليلى و بسيارى ديگر ، كه همه از فقيهان و زاهدان و قاريان معروف زمان خود بودند ، برمىخوريم كه با شهامت جنگيده و بعضى از آنها هم در جنگ كشته شدند و چون سپاه ابن اشعث دچار شكست شد برخى ديگر از آنها گرفتار شده به اسارت افتادند و برخى ديگر از آنجا گريخته و دوباره به ابن اشعث پيوستند تا در جنگهاى ديگر شركت كنند . از جمله كسانى كه از اين گروه در اين جنگ اسير شدند كميل بن زياد بود كه حجاج دستور داد او را كشتند « 1 » . نوشته‌اند كه حجاج پس از پيروزى در اين جنگ به كوفه آمد و از مردم كه بر ضد او قيام كرده بودند از نو بيعت مىگرفت . كسانى كه مىخواستند با او بيعت كنند مىبايستى شهادت بدهند كه قيام آنها بر ضد او كفر بوده و آنها با قيام خود كافر شده بودند ، و هركس چنين شهادتى نمىداد او را مىكشت و از جمله اشخاصى كه چنين شهادتى نداد و كشته شد كميل بن زياد بود « 2 » . حجاج و سعيد بن جبير حجاج پس از پيروزى بر ابن اشعث پيوسته در جستجوى مخالفان خود بود كه به هر ترتيب شده آنها را به چنگ بياورد و بكشد و چون عده‌اى از قرّاء و فقها و از آن جمله سعيد بن جبير به مكه پناهنده شده بودند حجاج به وليد بن عبد الملك كه در اين هنگام خليفه بود نامه كرد كه گروهى از اهل نفاق و

--> ( 1 ) . طبرى ، 2 - 8 - 1097 . ( 2 ) . ابن اثير - الكامل ، ج 4 ، ص 86 .